Մթնոլորտի աղտոտման աղբյուրները և դրա հետևանքները

Մթնոլորտի աղտոտման աղբյուրները և դրա հետևանքները

with No Comments

Մթնոլորտի աղտոտում հասկացությունը:

Մթնոլորտային օդի աղտոտումը դրա բաղադրության և հատկությունների ցանկացած փոփոխությունն է, որը բացասական ազդեցություն է թողնում էկոհամակարգերի կայունության և մարդու առողջության վրա:
Մթնոլորտի աղտոտումը կարող է լինել բնական և մարդածին:

Մթնոլորտային օդի բնական աղտոտման պատճառ են հանդիսանում բնական գործընթացները:

Այդպիսիք են հրաբխային ժայթքումները, լեռնային ապարների հողմահարումը, քամու էրոզիան, բույսերի զանգվածային ծաղկումը, անտառային և տափաստանային հրդեհների ծուխը և այլն:

Մարդածին աղտոտումը կապված է մարդու գործունեության ընթացքում տարբեր աղտոտող նյութերի արտանետման հետ:

Ներկայումս մթնոլորտային օդի մարդածին աղտոտումն իր մասշտաբներով բազմաթիվ անգամ գերազանցում է բնական աղտոտմանը:

 

Մթնոլորտի աղտոտման հիմնական ձևերը:

Աղտոտման մասշտաբներից կախված՝ մթնոլորտային աղտոտումը լինում է` տեղային, տարածաշրջանային և համամոլորակային:

Տեղային աղտոտումը բնորոշվում է ոչ մեծ տարածքներում աղտոտող նյութերի բարձր պարունակությամբ (քաղաք, արտադրական կենտրոն և այլն):
Տարածաշրջանային աղտոտումն ընդգրկում է խոշոր տարածքներ, իսկ համամոլորակային աղտոտումը կապված է մթնոլորտի վիճակի ընդհանուր փոփոխության հետ:

Մթնոլորտը աղտոտող նյութերն ըստ ֆիզիկական վիճակի լինում են`
  • գազանման (ծծմբի երկօքսիդ, ազոտի օքսիդներ, ածխածնի օքսիդներ և այլն),
  • հեղուկ (թթուներ, հիմքեր, աղերի լուծույթներ և այլն),
  • պինդ (կապար և դրա միացությունները, օրգանական և անօրգանական փոշի և այլն):

Մթնոլորտի աղտոտման հետևանքները: 

Մթնոլորտ արտանետված գազանման աղտոտող նյութերը կարող են.

  • նստել ծանրության ուժի ազդեցությամբ,
  • ներգրավվել մթնոլորտում գտնվող ջրի կաթիլների մեջ և տեղումների տեսքով անցնել հողի և Երկրի ջրային ավազանի կազմի մեջ,
  • ընդգրկվել նյութերի կենսոլորտային շրջապտույտի մեջ,
  • փոխել իրենց ֆիզիկական վիճակը կամ քիմիապես փոխազդել օդի այլ բաղադրիչների հետ,
  • հարաբերականորեն երկար ժամանակ մնալ մթնոլորտում և օդային հոսանքներով տեղափոխվել տրոպոսֆերայի և ստրատոսֆերայի տարբեր շերտեր կամ էլ մոլորակի տարբեր մայրցամաքներ:

 

Մթնոլորտի վրա մարդածին ազդեցության հետևանքով կարող է առաջանալ`
  • գետնամերձ շերտի տեղային կամ տարածաշրջանային աղտոտում,
  • աղտոտումների անդրսահմանային տեղաշարժ մեծ տարածությունների վրա,
  • տարբեր համամոլորակային էկոլոգիական հետևանքներ, որոնցից առավել հրատապ են «ջերմոցային էֆեկտը», օզոնային շերտի քայքայումը և թթվային տեղումները,
  • քարոլորտի և ջրոլորտի աղտոտում՝ որպես մթնոլորտի բնական ինքնամաքրման գործընթացի հետևանք:

Հավանեցի՞ք նյութը։